"De ratten marcheerden in lange, zwarte rijen achter hun leiders over de Shlisselburglaan. Ze gingen in de richting van de molens waar het meel werd gemalen voor de hele stad. De bewoners van Leningrad schoten op de ratten en walsten ze plat met tanks. Maar vergeefs... Ze klommen over de tanks en marcheerden verder alsof er niets aan de hand was. De ratten waren georganiseerd, slim en toonden zich een wrede vijand."
Zo luidde de getuigenis van een overlevende van het Beleg van Leningrad, die 66 jaar geleden op 27 januari jongstleden beëindigd werd...

Het Beleg van Leningrad duurde 900 dagen en kostte wellicht meer dan een miljoen mensen, en een veelvoud aan dieren het leven. Ze stierven door de aanhoudende bombardementen, honger, kou en uitputting of simpelweg, omdat ze door honger gedreven werden opgegeten. Één van de grootste misdaden tegen mens en dier vond hier plaats. Na de eerste hongerwinter van 1941-1942 waren bijna alle huisdieren in Leningrad opgegeten, dus ook de katten.

De populatie ratten groeide daardoor explosief, slechts enkele maanden later was de stad overspoeld door ratten die iedereen de stuipen op het lijf jaagden en zelfs de kleinste stukjes eten opaten. De overgebleven bewoners van Leningrad vochten bitter tegen deze ratten, maar niets was tegen ze bestand. Toen ook nog eens epidemieën dreigden, besloot de stadsraad de hulp in te roepen van de stad Yaroslavl. In deze stad legerden namelijk de beste katten van de hele Sovjet Fabeltjesunie.

Nadat het Rode Leger eindelijk een doorbraak in de blokkade had weten te forceren, kwamen 4 wagons met een eenheid gespecialiseerde katten als eerste de stad binnen. Zij fungeerden als voorhoede om de vreselijke ratten terug te dringen. Intussen werd in de rest van het land meer soldaten verzameld. Zo kwamen er tegen het einde van 1943 uit drie Siberische steden meer dan 5000 katten aan, om tegen de ratten te vechten. De ratten werden uiteindelijk verslagen en tot op de dag van vandaag zijn de mensen en dieren van Leningrad, oftewel Sint-Petersburg, de katten daar heel dankbaar voor.

Iedere familie in de stad heeft wel zo'n kat uit Yaroslavl en Siberië geadopteerd en heeft een speciale relatie met hen. De bronzen beelden van Jelisej en Vasilisa werden in 2000 op de Malaya Sadovaya geplaatst ter ere van die dappere katten. Vasilisa kwam enkele maanden later zodat Jelisej zich niet eenzaam zou voelen. Het gerucht gaat, dat als je een munt op het voetstuk van Jelisej kunt werpen, je wens wordt verhoord. Maar dit is niet zo simpel! Laatst is de metalen plaat vervangen door een plaat van plexiglas, zodat je kunt zien wanneer je munt blijft liggen.

Hieronder een uitzending waarbij een zelfgemaakte tekenfilm door kinderen uit Yaroslavl gepresenteerd wordt. Versta je geen Russisch? Wacht even af, de beelden spreken voor zichzelf:



En dan nog een ode aan de kat in Sint-Petersburg met tekeningen van Tatyana Rodionova en Vladimir Rumyantsev: